Czym jest fundacja rodzinna?
Fundacja rodzinna to instytucja prawna stworzona nie tylko dla przedsiębiorców, ale również dla osób prywatnych, które dysponują znacznym majątkiem. Fundacja rodzinna ma służyć fundatorowi i beneficjentom fundacji rodzinnej, poprzez ochronę majątku rodzinnego, jego gromadzenie oraz ułatwienie przekazania tegoż majątku przyszłym pokoleniom.
Kto może założyć fundacje rodzinną?
Fundację rodzinną może założyć fundator, którym może być wyłącznie osoba fizyczna, mająca pełną zdolność do czynności prawnych, a zatem nie jest możliwe założenie fundacji rodzinnej przez spółkę ani inną osobę prawną. Pomimo tego, że spółka nie może być założycielem, to udziały bądź akcje spółki mogą być wniesione do fundacji rodzinnej na pokrycie funduszu założycielskiego.
Czy fundacja rodzinna jest dla każdego?
Tak jak wyżej wskazaliśmy każda osoba fizyczna może założyć fundację rodzinną. Nie ma ustawowego wymogu posiadania majątku o określonej wartości. Trzeba jednak pamiętać, że fundacja rodzinna wymaga wniesienia mienia na pokrycie tzw. funduszu założycielskiego, o wartości co najmniej 100 000 zł. Jest to minimalny majątek, który należy wnieść do fundacji.
Niemniej jednak najczęściej w praktyce fundacje rodzinne są zakładane przez osoby posiadające większy majątek, gdyż wiąże się to z kosztami utworzenia i prowadzenia fundacji. Dlatego choć formalnie nie ma górnego progu majątkowego, to fundacja rodzinna najbardziej jest opłacalna wtedy, gdy istnieje majątek, który warto chronić i przekazać kolejnym pokoleniom.
Kto czerpie korzyści z fundacji rodzinnej?
Bezpośrednie korzyści z fundacji rodzinnej czerpią fundator oraz jej beneficjenci, zaś pośrednie korzyści może odnosić również firma rodzinna, zwłaszcza w zakresie planowania sukcesji oraz ochrony przed rozdrobnieniem struktury właścicielskiej. Beneficjentami fundacji rodzinnej mogą być osoby fizyczne oraz organizacja pozarządowa (o której mowa w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, prowadząca działalność pożytku publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 2 tej ustawy). To fundator decyduje o kręgu beneficjentów fundacji rodzinnej, wskazując ich w statucie. Beneficjentem może być również fundator.
Zakres korzyści finansowych i organizacyjnych przysługujących beneficjentom zależy od woli fundatora, którą określa on w statucie fundacji rodzinnej.
Jak założyć fundację rodzinną i jaką rolę w tym procesie pełni notariusz?
Aby założyć fundację rodzinną należy wykonać kilka kroków, które przedstawiamy poniżej.
1. Określenie celu
Zanim podejmiesz formalne kroki prowadzące do założenia fundacji rodzinnej, zastanów się, jaki cel ma ona realizować i komu ma służyć. Warto również określić, kto będzie jej beneficjentem oraz jakie świadczenia będą mu przysługiwać.
2. Przygotowanie statutu
Statut powinien zawierać wszystkie elementy wymienione w art. 26 ustawy z dnia 26 stycznia 2023r. o fundacji rodzinnej. Już przed wizytą u notariusza konieczne jest zastanowienie się nad fundamentalnymi aspektami statutu.
3. Wizyta u notariusza
Wizyta u notariusza to kluczowy etap zakładania fundacji rodzinnej. To właśnie notariusz w formie aktu notarialnego sporządza najważniejsze dokumenty, w których fundator składa oświadczenie o ustanowieniu fundacji rodzinnej i przyjmuje statut.
4. Spis mienia
Spis mienia to dokument sporządzony w formie pisemnej przez fundatora, w którym wymienia składniki majątkowe wniesione do fundacji rodzinnej, a jego celem jest udokumentowanie wartości i pochodzenia majątku fundacji oraz zapewnienie przejrzystości funkcjonowania.
5. Ustanowienie organów
Ustanowienie organów to niezbędny element całej procedury. Najczęściej powołuje się już na etapie sporządzania aktu notarialnego, chodź nie jest to element obowiązkowy ponieważ ich powołanie może nastąpić również później, w odrębnej czynności przed rejestracją fundacji. Niezależnie od tego, czy organy zostaną powołane w akcie notarialnym, czy poza nim – zarząd musi zostać ustanowiony przed złożeniem wniosku o wpis fundacji do rejestru.
6. Wniesienie funduszu założycielskiego
Jeszcze przed złożeniem wniosku o rejestrację konieczne jest pokrycie funduszu założycielskiego. Majątek ten stanowi podstawę działalności fundacji i źródło finansowania świadczeń dla beneficjentów.
7. Wpis do rejestru fundacji rodzinnych
Fundacja uzyskuje osobowość prawną po wpisie do rejestru prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim. Oto gotowy link do formularzy wniosków o wpis do rejestru fundacji rodzinnych.
Co się dzieje z fundacją rodzinną po śmierci fundatora?
To jedna z największych zalet fundacji rodzinnej – jej funkcjonowanie nie jest uzależnione od życia fundatora. Po jego śmierci fundacja nadal działa zgodnie z zasadami określonymi w statucie, realizując cele wyznaczone przez fundatora. Dzięki temu możliwe jest zachowanie majątku rodzinnego, uniknięcie jego rozdrobnienia oraz zapewnienie ciągłości zarządzania mieniem i przedsiębiorstwem rodzinnym.